Boek

Als je onderstaande boekbespreking leest, krijg je toch meteen goesting om het boek te lezen, nietwaar?



Georges Perec - 't Manco



'n Roman als La Disparition, daarvan gold omvorming in uw alsook mijn taal altijd als 'n kansloos plan. Dat was dus 'n misvatting, want kijk: nu is daar 't Manco. Daarvoor past lof, uitbundig: dit is fantastisch!

Juicht, minnaars van romankunst bizar máár slim! Juicht, als gij houdt van 'n in 't niks strak staand fakirtouw van taal! Juicht, volk zuchtig naar 'n schrijfavontuur waarin 't woord bijkans magisch van lading wordt! (Zowat zoals 'n brand in rook opstijgt, tot slot aan 't oog ontsnapt, maar nog lang daarna ruikbaar blijft.)

Zulks vindt gij - zoals gij natuurlijk al wist - in La Disparition van Zjorsj Parruk (tja - wat zijn naam aangaat: bij dit capillair uitzinnig Pools-Joods diasporakind uit Frankrijk, op foto's altijd vol baard plus wild uitstaand kranshaar rondom zijn hoofd, kan zo'n grap ditmaal allicht. Infra komt hij, vormnoodzaak dwingt ons, als 'P.' voor.)

Maar zulks vindt gij nu ook in 't Manco ! Afijn, 'nu': na 40 jaar dan toch, want La Disparition ging in druk in 't historisch jaar 1969 - Jan Palach fikt zich in Praag 't graf in; Armstrong stapt uit 'n maanlandingstuig, loopt in 't rond, drukt zijn spoor in 't lunair stof; 'n Vlaams cyclist wint Frankrijks Tour , zoals u vast nog wist.

Onnavolgbaar is wat door dragoman Guido van de Wiel is volbracht: hij gaf dit summum in 't Frans taalcircuit van lipogramschriftuur nu ook in ons Laaglands 'n hoogst aanvaardbaar alsook taalkunstig totaal structuurconform aanschijn.

O ja, lipogram? Dat is 'n taaluiting waarin minimaal 'n half paar uit 't typografisch taalsymbooltotaal onvoorradig blijkt (maar kijkt u voor 'n omschrijving als u wilt ook in zo'n woordnaslagding, 'n Vandaal of zo). Bij La Disparition/'t Manco gaat 't om 't symbool, vocaal van aard, op plaats vijf in 't abc. Ja, ga d'r maar aan staan. Waanzinnig, zo lijkt 't, plus vooral ook: onschrijfbaar - maar dat is dus onwaar. Kijk maar, zo vangt 't aan in 't Frans:

'Anton Voyl n'arrivait pas à dormir. Il alluma. Son Jaz marquait minuit vingt. Il poussa un profond soupir, s'assit dans son lit, s'appuyant sur son polochon. Il prit un roman, il l'ouvrit, il lut; mais il n'y saisissait qu'un imbroglio confus, il butait à tout instant sur un mot dont il ignorait la signification. '

Dit gaat in ons Laaglands dan zo:

'Anton Vocalis komt maar lastig in slaap. Hij knipt zijn licht aan. Zijn Jaz wijst twaalf uur twintig aan. Grondig slaakt hij 'n zucht, komt uit zijn lighouding omhoog, schudt zijn matras nogmaals op, stopt zich in. Hij pakt 'n roman, slaat 'n aantal pagina's om, hij tuurt daarnaar, maar hij wordt al confuus als hij daarnaar kijkt; hij stopt plots bij 'n woord dat 'm onzinnig voorkomt.'

Groot van kunst is wat P. aldus zo'n 300 pagina's lang wrocht. Want pas waarlijk knap aan 't Manco is dat 't zijn lipogramvorm, virtuoos maar op zich loos, ontstijgt: ook qua inhoud gaat 't om 'n manco. 'n Nuttig inzicht daarbij is dat P. 's pa alsook zijn ma in oorlogstijd door nazihand omkwam: hij door Duits aanvalsvuur in 1940, zij in 1943 in Auschwitz.

Dit gat in P. 's oorsprong maakt hij zichtbaar in zijn schijnbaar frivool schrijfproduct. Puur al 't schriftsymbool op zich dat kwijt is: uitspraak daarvan in 't Frans klinkt ook als 'n Frans woord voor 'hun'. Zij . Papa. Mama. Plus al dat Joods volk. Hun spoor dat in rook opging. Zo waart van aanvang af dood rond in 't Manco .

Ook onfiguurlijk, onsymbolisch is dat zo: maakt Anton zich nu op bladzij 52 van kant? Of was 't 'n kidnapping? Vast staat dat hij van dan af onvindbaar blijft. Waarna op p. 55 hoofdstuk vijf finaal footsy blijkt ( I'm sorry ). Romanfiguur na romanfiguur valt daarop dood, vaak door moord, als zij 't manco van hun romanbiotoop op 't spoor zijn.

Toch is dit 'n hoogst ondoods, vitaal opus, humoristisch op zijn tijd, rijk: whodunit, journaal, victoriaans proza, wat grandguignol, plus 'n vracht citaatkunst. 't Duurt wat voor uw blik in 't Manco voorbij vorm raakt, dus inhoud alsook zin ontwaart. Maar volharding loont. Sluit 't in uw hart! In uw hoofd ook. Komt vast nog 'ns van pas.

(bron: Knack)

Blufboeken

Welke en hoeveel blufboeken heb je al gelezen? Een populaire topic in blogland dezer dagen.

1. Umberto Eco: De naam van de roos. Bleef maar duren. De film was beter, die was na een uur of twee gedaan en James Bond loste zoals altijd alles op.

2. Tony Morrison: Jazz. Ik heb me er doorgeworsteld. Geen gemakkelijk geschreven, maar wel een goed boek.

3. Gabriel Garcia Marquez: Honderd jaar eenzaamheid. Waarschijnlijk mijn favoriet in het lijstje. Heerlijk. In één ruk uitgelezen.

4. Jung Chang: Wilde zwanen. Jammer genoeg ooit aan iemand uitgeleend voor ik het gelezen heb en nooit meer teruggezien. Uitlenen is weggeven.

5. Salman Rushdie: Middernachtskinderen. Heerlijk boek, enorm van genoten. In één keer uitgelezen op Corsica. Eén van mijn favoriete auteurs.

6. Walter van den Broeck: Brief aan Boudewijn. Gelezen in de duistere jaren '80. Waarschijnlijk was ik toen nog wat te jong. Ik herinner er me niet zoveel van.

7. George Orwell: 1984. Schitterend! Gelezen met zwetende handpalmen.

8. Milan Kundera: De ondraaglijke lichtheid van het bestaan. Nog zo'n boek dat ik veel te lang vond. Ik heb wel genoten van Juliette Binoche. ;-)

9. Ernest Hemingway: De oude man en de zee. Heerlijk verhaal.

10. Hugo Claus: Het verdriet van België. Pfff. Een paar keer in begonnen en telkens weggezet. Blijkbaar ben ik niet de enige.

11. Willem Elsschot: Het dwaallicht. Op een uurtje heb je het uitgelezen, je kan het amper een boek noemen, maar het is fantastisch.

12. R.M. Pirsig: Zen en de kunst van het motoronderhoud. Saai. Langdradig. Blah.

13. Michel Houllebecq: Elementaire deeltjes. Heel goed geschreven, maar ik begrijp het schandaaltje niet.

14. Tom Lanoye: Kartonnen dozen. Ik was een jaar of 20 en las voor het eerst dergelijke vettigheden. West-Vlaanderen beschermde zijn zonen. Dit ga ik binnenkort nog eens herlezen.

15. Donna Tartt: De verborgen geschiedenis. Een onweerstaanbare roman. In enkele dagen uitgelezen en meteen opnieuw. Indrukwekkend.

16. A.F.Th. van der Heijden: De tandenloze tijd. Ik zit momenteel aan deel drie. Het is niet altijd even gemakkelijk geschreven, maar wel de moeite waard. Binnenkort het volgende deel.

17. Harry Mulisch: De ontdekking van de hemel. Eén van mijn favorieten (alweer). Gelezen toen het pas uit was. In één ruk. Mulisch' magnum opus.

18. Albert Camus: De plaag. Ik herinner me er niets meer van. Heel lang geleden eens gelezen. Vreemd.

19. Patrick Süskind: Het parfum. Fantastisch goed geschreven! Sensationeel! Origineel! Verplichte literatuur!

Balans: 17,5 van de 100 gelezen. Ik zal er vast nog enkele van lezen, maar er staan nog zoveel boeken te wachten in mijn kast. Gelukkig is er binnenkort dat pensioen.