Posts tonen met het label taaltips. Alle posts tonen
Posts tonen met het label taaltips. Alle posts tonen
woensdag, november 26, 2008
vrijdag, mei 30, 2008
Wim's taalstrijdje
Op verzoek: "zwaar wegen", "duur kosten" en andere contaminaties.
Soms wordt een contaminatie met opzet gebruikt, als woordspeling of in poëzie, maar meestal is het een taalfout.
Sommige contaminaties zijn erg makkelijk te herkennen: "Ongeveer 1500 vierkante meter is in as opgegaan", "Hij verroerde geen krimp" of "Een zucht van verademing slaken" Je merkt meteen dat er iets niet klopt.
Andere voorbeelden sluipen sneller in het dagelijkse taalgebruik. De voorbeelden van bovenaan vallen in deze categorie: iets is zwaar/weegt veel en iets is duur/kost veel.
Nog andere gevallen zijn erg moeilijk te onderscheiden: refereren naar (refereren aan of verwijzen naar), uittesten (testen of uitproberen), vertellen tegen iemand (vertellen aan iemand of zeggen tegen iemand).
En wat te denken van deze: kloppen als een bus (iets klopt/iets sluit als een bus), lekker smaken (iets is lekker/iets smaakt goed) en ondertussen (onderwijl/intussen). Bijna niemand weet nog dat ook deze voorbeelden fout zijn en ze worden als 'ingeburgerd' beschouwd, maar ze zijn nog altijd fout in een correct taalgebruik. Je wordt wellicht al als bekakt gezien als je hier nog iemand op wijst.
Tenslotte: sommige contaminaties schoppen het zelfs tot 'echte uitdrukkingen': bekritiseren (beoordelen/kritiseren), over het algemeen (over het geheel genomen/in het algemeen), per ongeluk (bij ongeluk/per abuis), verzenden (versturen/zenden). Niemand zal je hier nog terechtwijzen, want ze zijn helemaal aanvaard.
Kortom: Soms is het heel eenvoudig om contaminaties te vermijden, in andere gevallen moet je al een taalspecialist zijn. Probeer gewoon je best te doen.
Tot zover deze lezing.
Soms wordt een contaminatie met opzet gebruikt, als woordspeling of in poëzie, maar meestal is het een taalfout.
Sommige contaminaties zijn erg makkelijk te herkennen: "Ongeveer 1500 vierkante meter is in as opgegaan", "Hij verroerde geen krimp" of "Een zucht van verademing slaken" Je merkt meteen dat er iets niet klopt.
Andere voorbeelden sluipen sneller in het dagelijkse taalgebruik. De voorbeelden van bovenaan vallen in deze categorie: iets is zwaar/weegt veel en iets is duur/kost veel.
Nog andere gevallen zijn erg moeilijk te onderscheiden: refereren naar (refereren aan of verwijzen naar), uittesten (testen of uitproberen), vertellen tegen iemand (vertellen aan iemand of zeggen tegen iemand).
En wat te denken van deze: kloppen als een bus (iets klopt/iets sluit als een bus), lekker smaken (iets is lekker/iets smaakt goed) en ondertussen (onderwijl/intussen). Bijna niemand weet nog dat ook deze voorbeelden fout zijn en ze worden als 'ingeburgerd' beschouwd, maar ze zijn nog altijd fout in een correct taalgebruik. Je wordt wellicht al als bekakt gezien als je hier nog iemand op wijst.
Tenslotte: sommige contaminaties schoppen het zelfs tot 'echte uitdrukkingen': bekritiseren (beoordelen/kritiseren), over het algemeen (over het geheel genomen/in het algemeen), per ongeluk (bij ongeluk/per abuis), verzenden (versturen/zenden). Niemand zal je hier nog terechtwijzen, want ze zijn helemaal aanvaard.
Kortom: Soms is het heel eenvoudig om contaminaties te vermijden, in andere gevallen moet je al een taalspecialist zijn. Probeer gewoon je best te doen.
Tot zover deze lezing.
donderdag, mei 29, 2008
Wim's taaltip
Uit een enquête: "Bijna 30% van de ondervraagden zegt een slechte stoel te hebben, met andere woorden een stoel dat onvoldoende ruggesteun geeft."
Inderdaad, het verschil tussen die en dat is voor heel wat mensen onduidelijk. Nochtans is het heel eenvoudig. Zo eenvoudig dat het onbegrijpelijk is dat er fouten tegen gemaakt worden.
Voor beginnelingen:
Op een "de"-woord volgt die, op een "het"-woord volgt dat.
Voor gevorderden:
In bepaalde gevallen kan ook naar een het-woord met die worden verwezen. De voorwaarden zijn dat het het-woord een persoon aanduidt en dat het gaat om een uitbreidende bijvoeglijke bijzin: bvb. Zijn vriendinnetje, die ik net heb leren kennen, vindt mij wel aardig.
Tot zover deze lezing.
Inderdaad, het verschil tussen die en dat is voor heel wat mensen onduidelijk. Nochtans is het heel eenvoudig. Zo eenvoudig dat het onbegrijpelijk is dat er fouten tegen gemaakt worden.
Voor beginnelingen:
Op een "de"-woord volgt die, op een "het"-woord volgt dat.
Voor gevorderden:
In bepaalde gevallen kan ook naar een het-woord met die worden verwezen. De voorwaarden zijn dat het het-woord een persoon aanduidt en dat het gaat om een uitbreidende bijvoeglijke bijzin: bvb. Zijn vriendinnetje, die ik net heb leren kennen, vindt mij wel aardig.
Tot zover deze lezing.
dinsdag, mei 20, 2008
Wims woordtip
Het verschil tussen als en dan.
Voor beginners:
Bij gelijkheid gebruiken we als. Bvb. We spreken af in het zelfde café als vorige week. Hij is even groot als haar.
Bij ongelijkheid gebruiken we dan. Bvb. We spreken af in een ander café dan vorige week. Hij is groter dan haar.
Zo eenvoudig is dat.
Nu is het toegelaten om in beide gevallen het voegwoord als te gebruiken, maar probeer toch maar je best te doen. Het correct gebruik van dan wordt beschouwd als een onderscheidend kenmerk van correct taalgebruik.
Voor gevorderden:
Je gebruikt als ook indien er sprake is van 'gelijkheid binnen ongelijkheid'. Het gaat om de vaste combinaties zo...als, even... als, hetzelfde...als. Bvb. Zij is twee keer zo groot als hij.
Tot zover deze lezing.
p.s. In deze taaltip maak ik - tegen het advies van mijn eigen taaltip hieronder - gebruik van het woordje 'indien'. Dat is om te vermijden dat er twee keer 'als' na elkaar zou staan in die zin. Dat staat niet zo mooi.
Voor beginners:
Bij gelijkheid gebruiken we als. Bvb. We spreken af in het zelfde café als vorige week. Hij is even groot als haar.
Bij ongelijkheid gebruiken we dan. Bvb. We spreken af in een ander café dan vorige week. Hij is groter dan haar.
Zo eenvoudig is dat.
Nu is het toegelaten om in beide gevallen het voegwoord als te gebruiken, maar probeer toch maar je best te doen. Het correct gebruik van dan wordt beschouwd als een onderscheidend kenmerk van correct taalgebruik.
Voor gevorderden:
Je gebruikt als ook indien er sprake is van 'gelijkheid binnen ongelijkheid'. Het gaat om de vaste combinaties zo...als, even... als, hetzelfde...als. Bvb. Zij is twee keer zo groot als hij.
Tot zover deze lezing.
p.s. In deze taaltip maak ik - tegen het advies van mijn eigen taaltip hieronder - gebruik van het woordje 'indien'. Dat is om te vermijden dat er twee keer 'als' na elkaar zou staan in die zin. Dat staat niet zo mooi.
maandag, mei 19, 2008
Taaltips van Wim
We zijn vandaag niet te weerhouden!
Jawel, het gruwelijke woord weerhouden wordt te pas en vooral te onpas gebruikt op personeelsdiensten en andere bureaucratische plekken.
Meestal betekent weerhouden net het omgekeerde van wat de weerhouder wil zeggen.
Bvb. tot onze spijt moeten wij u melden dat u voor de functie van straatveger niet werd weerhouden. De man of vrouw die deze brief krijgt mag alvast beginnen juichen.
Letterlijk krijg hij/zij de melding dat hij/zij aangeworven is.
In elke andere betekenis dan tegenhouden is het gebruik van het woord weerhouden klakkeloos vertaald van het Franse retenir.
Er zijn nochtans voldoende alternatieven: selecteren, aanwerven, kiezen,... Laat je er niet van weerhouden deze te gebruiken.
Tot zover deze lezing.
p.s. Uiteraard is de zinsnede 'We zijn vandaag niet te weerhouden!' geen correct Nederlands, dat hebt u goed gezien.
Jawel, het gruwelijke woord weerhouden wordt te pas en vooral te onpas gebruikt op personeelsdiensten en andere bureaucratische plekken.
Meestal betekent weerhouden net het omgekeerde van wat de weerhouder wil zeggen.
Bvb. tot onze spijt moeten wij u melden dat u voor de functie van straatveger niet werd weerhouden. De man of vrouw die deze brief krijgt mag alvast beginnen juichen.
Letterlijk krijg hij/zij de melding dat hij/zij aangeworven is.
In elke andere betekenis dan tegenhouden is het gebruik van het woord weerhouden klakkeloos vertaald van het Franse retenir.
Er zijn nochtans voldoende alternatieven: selecteren, aanwerven, kiezen,... Laat je er niet van weerhouden deze te gebruiken.
Tot zover deze lezing.
p.s. Uiteraard is de zinsnede 'We zijn vandaag niet te weerhouden!' geen correct Nederlands, dat hebt u goed gezien.
Taaltips van Wim
En omdat het een splinternieuwe rubriek is, meteen een tweede taaltip voor dezelfde prijs.
Het verschil tussen 'als', 'wanneer' en 'indien'.
Bvb. Als de zon schijnt, eten we in de tuin. / Wanneer de zon schijnt, eten we in de tuin. / Indien de zon schijnt, eten we in de tuin.
In het kort: 'wanneer' en 'indien' zijn enigszins stijf en ouderwets (en schrijftaal).
In het lang: 'als' en 'wanneer' hebben geen echt betekenisverschil. Soms kun je beter 'als' gebruiken om specifiek uit te drukken dat het om een voorwaarde gaat, en 'wanneer' om uit te drukken dat het om een moment gaat. Dit verschil is puur theoretisch: 'Wanneer' legt meer de nadruk op de tijd dan 'als'; 'wanneer' kán gebruikt worden om voorwaarde aan te geven, maar liever niet.
Twijfel je tussen het gebruik van 'als', 'wanneer' en 'indien', gebruik dan 'als'. 'Wanneer' en 'indien' zijn 'schrijftaliger'.
Er is wel een duidelijk verschil in dit voorbeeld:
Ik kom eens langs als het u uitkomt. (op voorwaarde dat)
Ik kom eens langs wanneer het u uitkomt. (op het moment dat)
In ieder geval is deze zin niet helemaal volgens de regels van de kunst: "Wanneer een treinstaking duidelijk en tijdig wordt aangekondigd in de media, moeten de werknemers die normaal met de trein naar het werk komen de nodige maatregelen treffen om tijdig op een andere manier op het werk te geraken."
Tot zover deze lezing.
Het verschil tussen 'als', 'wanneer' en 'indien'.
Bvb. Als de zon schijnt, eten we in de tuin. / Wanneer de zon schijnt, eten we in de tuin. / Indien de zon schijnt, eten we in de tuin.
In het kort: 'wanneer' en 'indien' zijn enigszins stijf en ouderwets (en schrijftaal).
In het lang: 'als' en 'wanneer' hebben geen echt betekenisverschil. Soms kun je beter 'als' gebruiken om specifiek uit te drukken dat het om een voorwaarde gaat, en 'wanneer' om uit te drukken dat het om een moment gaat. Dit verschil is puur theoretisch: 'Wanneer' legt meer de nadruk op de tijd dan 'als'; 'wanneer' kán gebruikt worden om voorwaarde aan te geven, maar liever niet.
Twijfel je tussen het gebruik van 'als', 'wanneer' en 'indien', gebruik dan 'als'. 'Wanneer' en 'indien' zijn 'schrijftaliger'.
Er is wel een duidelijk verschil in dit voorbeeld:
Ik kom eens langs als het u uitkomt. (op voorwaarde dat)
Ik kom eens langs wanneer het u uitkomt. (op het moment dat)
In ieder geval is deze zin niet helemaal volgens de regels van de kunst: "Wanneer een treinstaking duidelijk en tijdig wordt aangekondigd in de media, moeten de werknemers die normaal met de trein naar het werk komen de nodige maatregelen treffen om tijdig op een andere manier op het werk te geraken."
Tot zover deze lezing.
Taaltips van Wim
Schrijf niet 'in bijlage', maar schrijf 'als bijlage'. 'In bijlage' is een leenvertaling uit het Frans. Bvb. Als bijlage vind je de foto's van onze uitstap naar zee.
Als je echt 'in' wil gebruiken in combinatie met 'bijlage', dan moet het lidwoord 'de' tussen de twee woorden gevoegd worden. Bvb. In de bijlage vind je de foto's van onze uitstap naar zee.
Alternatieven:
- bijgaand
- bijgesloten
- hierbij ingesloten
- hierbij
Tot zover deze lezing.
Als je echt 'in' wil gebruiken in combinatie met 'bijlage', dan moet het lidwoord 'de' tussen de twee woorden gevoegd worden. Bvb. In de bijlage vind je de foto's van onze uitstap naar zee.
Alternatieven:
- bijgaand
- bijgesloten
- hierbij ingesloten
- hierbij
Tot zover deze lezing.
Abonneren op:
Posts (Atom)